Những điểm khác biệt giữa hợp đồng điện tử và hợp đồng truyền thống

Hợp đồng là sự thỏa thuận giữa các bên về việc xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự.

Trong những năm trở lại đây, lĩnh vực khoa học công nghệ ngày càng phát triển kéo theo sự ra đời của một loại hình hợp đồng được thiết lập dưới dạng thông điệp dữ liệu, mang tên hợp đồng điện tử. Loại hợp đồng mới này có khá nhiều điểm khác biệt so với hợp đồng truyền thống thông thường.

Căn cứ pháp lý hợp đồng điện tử và hợp đồng truyền thống:

Bộ Luật dân sự năm 2015;
Luật Giao dịch điện tử năm 2005;
Nghị định số 52/2013/NĐ-CP về thương mại điện tử;
Nghị định số 130/2018/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành luật giao dịch điện tử về chữ ký số và dịch vụ chứng thực chữ ký số.

Luật sư tư vấn pháp luật qua tổng đài (24/7) gọi: 1900 6198

Những điểm khác biệt cơ bản của hợp đồng điện tử và hợp đồng truyền thống:

Thứ nhất, về khái niệm:

Theo quy định của pháp luật dân sự hiện hành thì hợp đồng dân sự là sự thỏa thuận giữa các bên về việc xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự. Giao dịch dân sự nói chung và hợp đồng dân sự nói riêng có thể được giao kết dưới dạng lời nói, bằng văn bản hoặc bằng hành vi cụ thể. Một trong những đặc điểm dễ nhận thấy nhất ở hợp đồng dân sự truyền thống là việc các bên giao kết hợp đồng thường phải trực tiếp gặp mặt nhau rồi mới đi đến kí kết hợp đồng.

Đối với hợp đồng điện tử, căn cứ Điều 33 Luật Giao dịch điện tử năm 2005: Hợp đồng điện tử là hợp đồng được thiết lập dưới dạng thông điệp dữ liệu. Về nguyên tắc thì các bên tham gia có quyền thỏa thuận sử dụng phương tiện điện tử trong giao kết và thực hiện hợp đồng. Việc giao kết và thực hiện hợp đồng điện tử phải tuân thủ các quy định của Luật Giao dịch điện tử và pháp luật về hợp đồng. Khi giao kết và thực hiện hợp đồng điện tử, các bên có quyền thoả thuận về yêu cầu kỹ thuật, chứng thực, các điều kiện bảo đảm tính toàn vẹn, bảo mật có liên quan đến hợp đồng điện tử đó.

Thứ hai, về chủ thể:

Trong giao dịch điện tử, ngoài các chủ thể tham gia vào giao kết như đối với thương mại truyền thống (người bán, người mua,…) đã xuất hiện các bên thứ ba có liên quan chặt chẽ đến hợp đồng điện tử. Đó là các nhà cung cấp các dịch vụ mạng và các cơ quan chứng thực chữ ký điện tử. Đối với các nhà cung cấp dịch vụ mạng, những cơ quan này có trách nhiệm duy trì hệ thống mạng (mạng nội bộ của doanh nghiệp cũng như mạng quốc gia) luôn ở trong tình trạng hoạt động tốt với cơ chế 24/24 giờ. Hệ thống mạng trục trặc lập tức sẽ ảnh hưởng đến việc giao kết hợp đồng điện tử. Trong khi đó, cơ quan chứng thực chữ ký điện tử sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng và tạo ra được một cơ chế sao cho các hợp đồng điện tử không thể bị giả mạo và không thể bị phủ nhận khi tranh chấp phát sinh.
Tất cả các đơn vị nêu trên sẽ không tham gia vào quá trình đàm phán, giao kết hay thực hiện hợp đồng điện tử. Họ chỉ tham gia với tư cách là các cơ quan hỗ trợ nhằm đảm bảo tính hiệu quả và giá trị pháp lý cho việc giao kết và thực hiện hợp đồng điện tử.


Thứ ba, về nội dung của hợp đồng:

Về địa chỉ pháp lý: Ngoài địa chỉ pháp lý thông thường (địa chỉ bưu điện) hợp đồng điện tử còn có địa chỉ email, địa chỉ website, địa chỉ xác định nơi, ngày giờ gửi thông điệp dữ liệu,… Những địa chỉ này có ý nghĩa rất lớn để xác định tính hiện hữu, sự tồn tại thật sự của các bên giao kết hợp đồng với tư cách là chu thể của việc giao kết hợp đồng điện tử.
Ngoài ra, khác với hợp đồng truyền thống, hợp đồng điện tử còn có nhiều nội dung riêng biệt như: các quy định liên quan đến quyền truy cập, cải chính thông tin điện tử; quy định về về chữ ký điện tử hay một cách thức khác như mật khẩu, mã số,… để xác định được các thông tin có giá trị về các chủ thể giao kết hợp đồng hoặc quy định liên quan đến phương thức thanh toán ( thường là các phương thức thanh toán điện tử như thanh toán bằng thẻ tín dụng, tiền điện tử, ví điện tử,…)

Thứ tư, về quy trình giao kết hợp đồng điện tử:


Đây là một trong những điểm khác biệt cơ bản giữa hợp đồng điện tử với hợp đồng truyền thống. Một hợp đồng truyền thống, đặc biệt là hợp đồng thương mại truyền thống, sẽ được giao kết bằng việc các bên gặp trực tiếp nhau hay trao đổi với nhau bằng các phương tiện "giấy tờ”, "vật chất” và ký bằng chữ ký tay. Còn một hợp đồng điện tử sẽ được giao kết bằng phương tiện tử và hợp đồng sẽ được "ký” bằng chữ ký điện tử.
Có thể nói, chính sự khác biệt về phương thức giao kết nói trên đã dẫn đến việc xác định thời gian và địa điểm giao kết hợp đồng điện tử trở nên khó khăn hơn so với hợp đồng truyền thống vì thời điểm "gửi” và "nhận” một thông điệp dữ liệu (chính là một chào hàng hay một chấp nhận chào hàng) có tính chất khó xác định hơn trong môi trường điện tử.

Thứ năm, về pháp luật điều chỉnh:

Về mặt pháp lý, ngoài các quy định chung về hợp đồng trong Bộ luật Dân sự sẽ được áp dụng cho cả hợp đồng truyền thống và hợp đồng điện tử, hợp đồng điện tử còn được điều chỉnh bởi một hệ thống quy phạm pháp luật đặc thù, riêng biệt. Có thể kể tên một vài văn bản tiêu biểu như sau: Luật Giao dịch điện tử năm 2015, Nghị định số: 52/2013/NĐ-CP về thương mại điện tử, Nghị định số: 130/2018/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành luật giao dịch điện tử về chữ ký số và dịch vụ chứng thực chữ ký số.

Kiến nghị của công ty Luật TNHH Everest:

  1. Bài viết được luật sư, chuyên gia của Công ty Luật TNHH Everest thực hiện hoàn toàn không nhằm mục đích thương mại, mà chỉ sử dụng cho mục đích nghiên cứu khoa học, hoặc phổ biến kiến thức pháp luật;
  2. Bài viết có sử dụng những kiến thức hoặc ý kiến của các chuyên gia được trích dẫn từ nguồn đáng tin cậy. Tại thời điểm trích dẫn những nội dung này, chúng tôi đồng ý với quan điểm của tác giả. Tuy nhiên, quý Vị đây chỉ nên coi đây là những thông tin tham khảo, bởi đây có thể chỉ là quan điểm cá nhân người viết.
  3. Trường hợp cần giải đáp thắc mắc về vấn đề có liên quan, hoặc cần ý kiến pháp lý cho vụ việc cụ thể, Quý vị vui lòng liên hệ với chuyên gia, luật sư của Công ty Luật TNHH Everest qua Tổng đài tư vấn pháp luật 1900 6198, Email: info@luatviet.net.vn, info@everest.net.vn